Πρόγραμμα λειτουργίας δημοτικών σχολείων

εγκύκλιος Φ. 12/896/Γ1/693/6-9-2000 ΥΠ.Ε.Π.Θ.

ΘΕΜΑ: 'Πρόγραμμα λειτουργίας δημοτικών σχολείων'

Σταθερός στόχος του Υπουργείου Παιδείας είναι η ποιοτική αναβάθμιση της εκπαίδευσης, η οποία περνά μέσα από νέους θεσμούς και από τα αναλυτικά προγράμματα και βιβλία που συνεχώς ανανεώνονται και εκσυγχρονίζονται, μέσα από την ισότιμη και συνυπεύθυνη συμμετοχή των εκπαιδευτικών στη λειτουργία ενός σύγχρονου, δημοκρατικού και αποδοτικού σχολείου, μέσα από το ρόλο των στελεχών της εκπαίδευσης (Σχολικών Συμβούλων, Προϊσταμένων Διευθύνσεων και Γραφείων Εκπαίδευση και Διευθυντών Σχολείων) και κυρίως μέσα από τον εκπαιδευτικό της τάξης που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της εκπαιδευτικής διαδικασίας και καλείται να συνδέσει τη θεωρία με την πράξη.
Με βάση την παραπάνω διάσταση διαμορφώνεται το πλαίσιο λειτουργίας και ορίζονται οι κανόνες για την εφαρμογή του προγράμματος των δημοτικών σχολείων, όπως σε ξενικές γραμμές αναλύονται στη συνέχεια:
1. Από το διδακτικό έτος 2000-2001 ισχύουν τα νέα ωρολόγια προγράμματα για όλους τους τύπους των δημοτικών σχολείων, που ορίστηκαν με τη Φ.12/79/Γ1/33/14-1-2000 (ΦΕΚ 43 τ.Β') Υπουργική Απόφαση, η οποία στάλθηκε στις σχολικές μονάδες και τις αρμόδιες υπηρεσίες με τη Φ12/150Γ1/104/7-2-2000 εγκύκλιο της Διεύθυνσης Σπουδών Π.Ι. του Υπουργείου Παιδείας.
2. Σύμφωνα με την παραπάνω απόφαση, το διδακτικό ωράριο των δημοτικών σχολείων ορίζεται από τις 08.15 μέχρι τις 13.30. Ως χρόνος υποδοχής ορίζεται το διάστημα από 08.00 μέχρι 08.15 εντός του οποίου γίνεται η προσέλευση των μαθητών στο σχολείο, η πρωινή προσευχή και η είσοδος στις τάξεις, ενώ τα μαθήματα αρχίζουν στις 08 15
3. Η κατανομή του χρόνου σε διδακτικές ώρες προβλέπεται από την παράγραφο 2 της προαναφερόμενης υπουργικής απόφασης. Ωστόσο, για τη διευκόλυνση της εφαρμογής του προγράμματος των μονοθεσίων και διθέσιων σχολείων, το διδακτικό ωράριο των σχολείων αυτών κατανέμεται σε τρία δίωρα, ως ακολούθως:
1ο δίωρο: 08.15 – 09.50 (διάλειμμα 09.50 - 10.15)
2ο δίωρο: 10.15 – 11.45 (διάλειμμα 11.45 - 12.10)
3ο δίωρο: 12.10 - 13.30
4. Στα σχολεία από εξαθέσια και άνω για τις τάξεις Α' και Β' προβλέπονται 25 ώρες την εβδομάδα και το μάθημα της Φυσικής Αγωγής διδάσκεται οπό εκπαιδευτικό της αντίστοιχης ειδικότητας (για το λόγο αυτό συστάθηκαν πρόσθετες οργανικές θέσεις εκπ/κών Φυσική Αγωγής), ενώ στις τάξεις Ε' και ΣΤ προστέθηκε μία ώρα Γεωγραφία (έγινε δίωρο μάθημα).
Στις περιπτώσεις που στα σχολεία (από 6/θέσια και άνω) το μάθημα της Μουσικής διδάσκεται από εκπαιδευτικό της αντίστοιχης ειδικότητας, οι ώρες τις Αισθητικής Αγωγής για τις τάξεις Γ και Δ γίνονται 4 και η Μουσική διδάσκεται 2 ώρες την εβδομάδα.
5. Η εφαρμογή του ωρολογίου προγράμματος σύμφωνα με τις προβλεπόμενες από την Υπουργική Απόφαση διδακτικές ώρες, η οποία είναι υποχρεωτική για τα σχολεία, προϋποθέτει την κάλυψη του υποχρεωτικού ωραρίου όλων των εκπαιδευτικών, όπως αυτό ορίζεται με το άρθρο 9 του Ν. 2517/97
Στις περιπτώσεις που πλεονάζουν διδακτικές ώρες, με απόφαση του συλλόγου διδασκόντων, θα εξυπηρετούνται πρωτίστως οι ανάγκες του ολοήμερου σχολείου και θα εφαρμόζονται επικουρικά προγράμματα, κυρίως ενισχυτικής διδασκαλίας, καθώς και προγράμματα που κατά το προηγούμενο διδακτικό έτος είχαν εφαρμοστεί ως πιλοτικά εντός του διδακτικού ωραρίου (π.χ. πιλοτικά προγράμματα πληροφορικής). Επισημαίνεται ότι για την ενισχυτική διδασκαλία εξακολουθεί να ισχύει το άρθρο 5 του Π.Δ. 462/91 ΦΕΚ 171 τ.Α'.
Η οποιαδήποτε επέκταση του προγράμματος γίνεται σε συνεργασία με τον αρμόδιο Σχολικό Σύμβουλο
6. Η σχολική μονάδα πρέπει να αποτελεί τον πυρήνα όπου προσδιορίζεται και ασκείται το σύνολο των δράσεων που αποσκοπούν στην εξασφάλιση των απαραίτητων συνθηκών για την ολόπλευρη ψυχοσωματική ανάπτυξη των μαθητών. Η εκπαίδευση που παρέχεται σε όλα τα άτομα θα πρέπει να είναι ισότιμη, σύγχρονη και υψηλής ποιότητας.
Σε επίπεδο σχολείου επιδιώκεται μια σύγχρονη οργάνωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και της διοίκησης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την αναβάθμιση του ρόλου των διευθυντών και του συλλόγου διδασκόντων.
Σε ένα σύγχρονο σχολείο, ο σύλλογος διδασκόντων και οι Διευθυντές, με τη συνεργασία των Σχολικών Συμβούλων, υιοθετούν και εφαρμόζουν με επιτυχία προγράμματα Ενδοσχολικής Επιμόρφωσης, Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Περιβαλλοντικής Αγωγής, Αγωγής του Καταναλωτή, Ενισχυτικής Διδασκαλίας, καθώς και άλλα προγράμματα και καινοτομίες, σε συνεργασία με τη Δ/νση Σπουδών του ΥΠ.Ε.Π.Θ., το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και τα Παιδαγωγικά Τμήματα των Πανεπιστημίων που συνεργάζονται με το Υπουργείο Παιδείας. Στόχος είναι η δημιουργία των προϋποθέσεων για την έξοδο του σχολείου από τον κλοιό της εσωστρέφειας και της απομόνωσης και το άνοιγμα του στην κοινωνία και τον πολιτισμό.
7. Κυρίαρχο στόχο του σχολείου αποτελεί η καταπολέμηση της σχολικής αποτυχίας ενός στοιχείου - κλειδιού για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και η αναβάθμιση της εκπαιδευτικής προσφοράς Το σχολείο του σήμερα επιβάλλεται να εντάξει όλους τους μαθητές, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες τους, σε ένα ενιαίο εκπαιδευτικό πλαίσιο, ικανό να εξασφαλίσει την ισότητα ευκαιριών και την καλύτερη επιτυχία για όλους.
8. Η παρουσία των παλιννοστούντων και των μεταναστών στο εκπαιδευτικό μας σύστημα αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της σχολικής πραγματικότητας. Η ομαλή και έγκαιρη ένταξη παίδων τσιγγάνων, παλιννοστούντων Ελλήνων και αλλοδαπών στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, είναι υπόθεση όλων όσων εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία. Είναι υπόθεση της πολιτείας που φέρει την κύρια ευθύνη του σχεδιασμού της εκπαιδευτικής παρέμβασης, των εκποιδευικών που καλούνται να κάνουν το λόγο πράξη, όλων των εμπλεκόμενων φορέων, αλλά και των ίδιων των οικογενειών των παιδιών, οι οποίες πρέπει να έχουν πλήρη ενημέρωση για τις ευκαιρίες που παρέχει το εκπαιδευτικό μας σύστημα για την εκπαίδευση των παιδιών τους. Στα πλαίσια αυτά εντάσσεται η συνεχής προσπάθεια για την προσέλευση και φοίτηση στο σχολείο όλων των παιδιών σχολικής ηλικίας.
Επισημαίνεται ότι ισχύουν ειδικές διατάξεις που προβλέπουν τις υποχρεώσεις των εκπαιδευτικών λειτουργών (Προϊσταμένων, Διευθυντών, Εκπαιδευτικών) για να συμβάλουν στην εφαρμογή του νόμου που προβλέπει την υποχρεωτική φοίτηση των μαθητών. Με συντονισμένες προσπάθειες και τη συνεργασία όλων των φορέων, πρέπει να δημιουργηθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την προσέλευση και φοίτηση στο δημοτικό σχολείο και στο νηπιαγωγείο όλων των παιδιών των ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων (τσιγγάνων, αλλοδαπών κ.λ.π.), για την εγγραφή των οποίων έχουν αποσταλεί ειδικές εγκύκλιοι από το Υπουργείο Παιδείας. Ο αποτελεσματικός τρόπος μεταφοράς όσων κατοικούν σε απομακρυσμένες περιοχές συμβάλλει στην πραγματοποίηση του παραπάνω στόχου. Δικαίωμα μεταφοράς έχουν όλοι οι μαθητές (Έλληνες και αλλοδαποί) που φοιτούν σε σχολεία της γενικής εκπαίδευσης.
9. Για την εφαρμογή των προγραμμάτων για αλλοδαπούς, παλιννοστούντες και τσιγγάνους μαθητές έχουν συσταθεί οργανικές θέσεις σε συγκεκριμένα σχολεία. Οι εκπαιδευτικοί που τοποθετήθηκαν στις θέσεις αυτές θα εφαρμόσουν τα προγράμματα για τα οποία συστάθηκαν οι οργανικές θέσεις.
Στις περιπτώσεις που σε ένα σχολείο στο οποίο συστάθηκε μία από τις προαναφερόμενες θέσεις δεν συντρέχει λόγος για τη λειτουργία των παραπάνω ειδικών προγραμμάτων, ο εκπαιδευτικός θα μετακινηθεί για εφαρμογή των προγραμμάτων αυτών σε άλλο σχολείο που υπάρχει σχετική ανάγκη.
Όπως κάθε χρόνο, για την εφαρμογή των προηγούμενων προγραμμάτων, σε σχολεία που δεν έχει συσταθεί σχετική οργανική θέση θα διατεθούν πλεονάζοντες εκπαιδευτικοί ή θα προσληφθούν αναπληρωτές, ύστερα από τη διάθεση πιστώσεων, οι οποίες θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για το σκοπό αυτό.
Επισημαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί που θα εργαστούν με υπερωριακή αποζημίωση στα Φροντιστηριακά Τμήματα (Φ.Τ.) μπορούν να αναλάβουν μόνο ένα Φ.Τ.
Για λόγους τάξης θεωρούμε ότι η ανάθεση από το σύλλογο διδασκόντων Φ.Τ. σε Διευθυντή που επιθυμεί να αναλάβει το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να γίνεται στην περίπτωση που δεν υπάρχει άλλη εκδήλωση ενδιαφέροντος.
10. Με την καλή οργάνωση και λειτουργία των σχολείων και της εκπαιδευτικής διαδικασίας θα μπορέσουμε να απαντήσουμε με επιτυχία στις νέες προκλήσεις και απαιτήσεις της εκπαίδευσης και να δημιουργήσουμε τις απαραίτητες προϋποθέσεις για ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση, για την εμπέδωση κλίματος αμοιβαίας κατανόησης και εμπιστοσύνης καθώς και για την πρόληψη της δημιουργίας φαινομένων ρατσισμού, ξενοφοβίας και προκαταλήψεων σε τοπικό και εθνικό επίπεδο.
11. Το εκπαιδευτικό μας σύστημα, για λόγους ψυχολογικούς και παιδαγωγικούς, ακολουθεί τη βασική αρχή, σύμφωνα με την οποία στις Α' και Β' τάξεις όλα τα μαθήματα διδάσκονται από έναν εκπαιδευτικό, εκτός βεβαίως από το μάθημα της Φυσικής Αγωγής, στην περίπτωση που διδάσκεται από εκπαιδευτικό της αντίστοιχης ειδικότητας. Σε διαμόρφωση των ωρολογίων προγραμμάτων λόγω σύνθεσης προσωπικού (έτη υπηρεσίας κ.λ.π.), είναι δυνατή η ανάθεση διδασκαλίας σε άλλον εκπαιδευτικό του μαθήματος της Αισθητικής Αγωγής, το οποίο στην περίπτωση αυτή χωρίζεται σε Εικαστικά και Μουσική Αγωγή.
12. Την ώρα της σχολικής ζωής, στις τάξεις που αυτή προβλέπεται (και σε όσες μπορεί να συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα), την αναλαμβάνει ο δάσκαλος της τάξης, αφού η ώρα αυτή αποτελεί χρόνο για ελεύθερες δραστηριότητες που στοχεύουν κυρίως στην κοινωνικοποίηση των μαθητών, στην ανάληψη πρωτοβουλιών και στη σύσφιξη των διαπροσωπικών τους σχέσεων με το δάσκαλο της τάξης τους.
13. Στο δημοτικό σχολείο διδάσκονται, χωρίς παραλείψεις, όλα τα μαθήματα που προβλέπονται από το επίσημο ωρολόγιο πρόγραμμα, ανεξάρτητα αν έχουν διατεθεί ή όχι εκπαιδευτικοί ειδικοτήτων, με εξαίρεση το μάθημα της Αγγλικής Γλώσσας το οποίο παραλείπεται εφόσον δεν έχει τοποθετηθεί εκπαιδευτικός της αντίστοιχης ειδικότητας. (Η Φυσική Αγωγή και η Μουσική, αν δεν υπάρχουν εκπαιδευτικοί της αντίστοιχης ειδικότητας, διδάσκονται από δασκάλους).
Όλες οι ώρες του κάθε μαθήματος διδάσκονται από τον ίδιο εκπαιδευτικό στους μαθητές του τμήματος (Δηλαδή δεν διχοτομούνται τα μαθήματα). Εξαίρεση μπορεί να αποτελέσει η Αισθητική Αγωγή (Εικαστική Αγωγή - Μουσική Αγωγή).
14. Με έγκριση του Σχολικού Συμβούλου είναι δυνατό να· ανατίθεται η διδασκαλία Καλλιτεχνικών Μαθημάτων (Εικαστικά, θεατρική Αγωγή και Μουσική) σε δασκάλους που έχουν κλίση και ιδιαίτερες γνώσεις σε αυτά τα μαθήματα. Οι Προϊστάμενοι ενημερώνουν το Σχολικό Σύμβουλο αν υπάρχει διαθέσιμο προσωπικό για να αντικατάστησαν τους δασκάλους αυτούς στα κυρίως διδακτικά τους καθήκοντα.
Της παραγράφου αυτής μπορεί να γίνει χρήση μόνο εφόσον έχει εξασφαλιστεί η τοποθέτηση δασκάλων σε όλα τα τμήματα των σχολείων του Νομού.
Σε επίπεδο σχολείου, η διδασκαλία των παραπάνω αντικειμένων από δάσκαλο που έχει τις προαναφερόμενες κλίσεις μπορεί να γίνει με εσωτερική αλλαγή του προγράμματος (αμοιβαία αλλαγή ωρών μεταξύ των δασκάλων κ.λ.π.).
15. Σε περίπτωση διάθεσης εκπαιδευτικών ειδικοτήτων σε περισσότερα του ενός σχολεία, λαμβάνεται μέριμνα ώστε να μην διδάσκουν την ίδια μέρα σε σχολεία με διαφορετικό ωράριο (να μην διδάσκουν πρωί και απόγευμα), εκτός αν οι ίδιοι το επιθυμούν.
16. Σε περιπτώσεις που πλεονάζουν διδακτικές ώρες από εκπαιδευτικούς Αγγλικής Γλώσσας, Φυσικής Αγωγής και Μουσικής και δεν είναι δυνατή η συμπλήρωση του ωραρίου τους σε άλλο σχολείο, είναι δυνατόν να τους ανατεθεί διαφορετικής φύσεως έργο (διοικητικό έργο, πρόσθετες δραστηριότητες κ.λ.π.), όχι όμως η διδασκαλία άλλου μαθήματος. Οι εκπαιδευτικοί της Αγγλικής Γλώσσας μπορούν ακόμη να εφαρμόσουν προγράμματα ενισχυτικής διδασκαλίας στο σύνολο (αν υπάρχει αυτή η αναγκαιότητα) ή σε μέρος του τμήματος, ύστερα από συνεννόηση με το διευθυντή του σχολείου και το Σχολικό Σύμβουλο της αντίστοιχης ειδικότητας.
17. Τα ωρολόγια προγράμματα των σχολείων συντάσσονται και εγκρίνονται σύμφωνα με το προβλεπόμενα από την παράγραφο 3 του άρθρου 10 του Π.Δ. 201/98, ΦΕΚ 161 τ.Α'.
18. Εντός του κανονικού ωραρίου διδάσκουν οι μόνιμοι και αναπληρωτές εκπαιδευτικοί που τοποθετούνται από το δημόσιο. Η παρουσία άλλων προσώπων στην τάξη (πτυχιούχων εκπαιδευτικών και λοιπών ιδιωτών) κατά τη διάρκεια της διδακτικής ώρας δεν προβλέπεται από καμία διάταξη και τόσο οι διευθυντές όσο και ο δάσκαλος της τάξης που την επιτρέπουν φέρουν τη σχετική ευθύνη. (Παρουσία γονέων ή ειδικών επιστημόνων επιτρέπεται μόνο για απόλυτα ειδικές περιπτώσεις, σύμφωνα με το εδάφιο α της παραγράφου 1 του άρθρου 11 του Π.Δ. 201/98)
19. Κάθε πρόβλημα που προκύπτει, του οποίου ο τρόπος αντιμετώπισης δεν προβλέπεται από την παρούσα εγκύκλιο ή άλλες διατάξεις, θα επιλύεται με τη συνεργασία του Σχολικού Συμβούλου ή του αρμόδιου Προϊσταμένου (ανάλογα με το θέμα) και όχι με απευθείας επικοινωνία με το Υπουργείο Παιδείας, οι υπηρεσίες του οποίου δεν είναι δυνατό να γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες κάθε σχολικής μονάδας.
Η παρούσα εγκύκλιος με ευθύνη του Διευθυντή του σχολείου να ανατυπωθεί και να διανεμηθεί σε όλους τους εκπαιδευτικούς και να αποτελέσει θέμα ειδικής σύσκεψης του συλλόγου διδασκόντων.
Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ
ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΠΕΤΣΑΛΝΙΚΟΣ